Mede omdat ik nu echt met pensioen ben heb ik wellicht een verkeerd beeld. Ik kijk tussen de geraniums door naar buiten. Mijn indruk is echter dat fundamentele discussies wat ontweken worden. Ik zie, behalve GEM, vooral innovaties van bestaande systemen en disciplines. Afgelopen decennia werd de psychiatrie als echt medisch specialisme neergezet met daaraan gekoppelde dominantie van de psychiater. Nu claimt de psychiatrie verbinder van zorgvormen te zijn onder de naam netwerkpsychiatrie. Met arbeid als medicijn! Ik vind het wat merkwaardig. En dan de zonder meer sympathiek klinkende bewegingen als ART en Radicale vernieuwing langdurige GGZ. Decennialang is de GGZ geteisterd door contraproductieve tweedelingen als cure en care, korte en langdurige zorg. De curesector had een hoge status. De caresector werd vaak gezien als Follow the money: Wetenschap op bestelling Remy Roest – Open Brief aan Ewout Kattouw • 8 oktober 2024 • 5 sector voor tweederangspatiënten, derderangspersoneel en vierderangsgebouwen. Een echte ‘behandelaar’ wilde daar niet mee geassocieerd worden.
Maar waarom zijn ART en Radicale vernieuwing langdurige GGZ ook nu nog noodzakelijk? Waarom staan burgers die binnen de setting van lang verblijf wonen, niet continu op het RACT-bord van een transmuraal werkend RACT-team met de werkwijze van een rehabilitatiecaremanagementteam zoals ik dat lang geleden in Florida bezocht? Blijven wij met ART en Radicale vernieuwing langdurige GGZ juist niet het oude cure-/caredenken bekrachtigen? Dit soort waarnemingen brachten Anthony en Farkas in de jaren 80 van de vorige eeuw tot het ontwikkelen van hun Psychiatric Rehabilitation Approach. Als pensionado heb ik heel makkelijk praten, dat besef ik al te goed. Tegelijkertijd kan het ook een voordeel zijn dat ik van afstand naar deze materie kan kijken (waarbij ik wel moet zeggen dat ik R92-docent ben). Mijns inziens zou eerst al het bestaande weggedacht moeten worden (voorzieningen, disciplines, opleidingen, etc.) en zou daarna beschreven moeten worden wat nodig is om burgers een betekenisvol leven te laten leiden met welbevinden en in mentale en somatische gezondheid. Geluk. Met zingeving. Met levensdoelen die passen bij eigen intrinsieke waarden en die niet gebaseerd zijn op junkwaarden die ingepeperd worden door een consumptief-industrieel complex dat daarom ontmanteld dient te worden (Freudenberg). Als DAT tenminste de keuze van de richtinggevende visie is. De hoofdconclusie van ‘Groningers boven gas’ is: ‘Belangen Groningers structureel genegeerd bij gaswinning’. In de toelichting staat onder andere: ‘Echte keuzes zijn te lang niet gemaakt’. Kunnen wij hiervan leren of volgt over tien jaar een parlementaire enquête naar een overdosis medicalisering van psychosociale problemen in de GGZ?